Memoria histórica doutras mulleres represaliadas da Limia (1936-1950).

Durante o golpe de estado, a guerra civil e a posguerra, foron moitas as mulleres que colaboraron na defensa da legalidade republicana. As vencelladas á actividade política e especialmente á guerrilla antifranquista, son as grandes esquecidas  da memoria histórica. Coa represión xeneralizada logo da toma do poder polos militares golpistas e a vitoria do fascismo en 1939. Moitas mulleres da Limia comprometidas coa legalidade republicana e, posteriormente coa guerrilla antifranquista, foron detidas, torturadas e recluídas no cárcere de Xinzo, no cárcere habilitado na casa incautada a familia Dios Fernández en Sandiás ou na Prisión Provincial de Ourense. Algunhas penaron meses de cárcere sen xuízo nin condena.

Ou no caso de Delfina Lamas Clemente das Pegas (Sandiás), vilmente asasinada logo de pasar pola cárcere de Xinzo[1]. As desgrazas e vicisitudes destas mulleres foi unha crónica silenciada, xa que foron esquecidas e un silencio inxusto e os da súa familia, as acompañou durante anos. Ademais en moitos casos foron estigmatizadas a pasar non só como bandoleiras e desafectas ao novo réxime, senón como as queridas ou amantes de guerrilleiros e fuxidos. A continuación podemos ver algunhas das causas contra elas:

Flora Villar Pérez, expediente da Comisión Depuradora de Persoal do Maxisterio, mestra de Gudes. Acusada polo Alcalde xestor de Xinzo de que propagou e repartiu ás candidaturas da Fronte Popular e que seus pais estaban presos polo mesmo motivo, outros informes indican que aínda que non figuraba no censo votou pero non saben a quen. Na súa ficha do maxisterio figuraba: “Dª Flora Villar Pérez. Gudes. Propagó y repartió las candidaturas del Frente Popular y sus padres están presos por el mismo motivo”. A Comisión ditamina que :”Considerando que la colaboración con el Partido de Centro fue calificada como falta grave, esta gravedad desaparece, o queda por lo menos, muy desvirtuada en este caso, en el que se trata de un superior desaprensivo (Inspector Benito Luis Lorenzo), que olvidando la prestancia de su jerarquía, desciende al terreno humillante de recomendar la propia candidatura a sus subordinados, cuando él era obligado, por la superior cultura que es obligado suponerles, a desviarlos de tal cooperación que tan funesta había de resultar para España”. Considerando que sus parientes mas allegados fuesen izquierdistas, circunstancia que no está probada, lejos de perjudicarla, acusa resistencia a un contagio admisible únicamente en personas de una perfecta formación social y religiosa” [2]. A comisión fixo a proposta de confirmala no cargo de mestra de Gudes o 25 de xuño de 1938.

Esperanza Casas Losada, de Pidre. Acusada de recibir catro bandoleiros que levou o veciño de Pena, Rufino López Conde, dándolle albergue e comida durante vintecatro horas e de que se presentou na casa de Rufino, en Pena, para dicirlle que esperara aos guerrilleiros no lugar denominado Fenteira. Pódese considerar, segundo a Garda Civil, enlace e encubridora, cando sabia que estaban os guerrilleiros na casa do seu cuñado, Xosé López Rodríguez. Foi absolta, condenaron ao seu marido Primo López.

Anxelina López Feijóo, da Gorgoloza. Muller de Xerónimo Penedo, acusada o mesmo que o seu marido de dar refuxio e comida aos guerrilleiros e de que lle pagaron duascentas pesetas por hospedalos. Non foi condenada.

María Fernández Salgado, expediente da Comisión Depuradora de Persoal do Maxisterio, mestra de Tosende (Baltar). Os cargos son como os de case todos os mestres; ser esquerdista, non asistir aos oficios relixiosos, falta de asistencia á escola, etcétera. Foi sancionada o 24 de decembro de 1941 con traslado dentro da provincia de Ourense. E posteriormente, o 7 de febreiro de 1942, con “Separación e inhabilitación para desempeñar o ensino”. Con data de 28 de maio de 1943 é sancionada coa separación definitiva. Nunha nova revisión, os informes do señor cura párroco de Tosende, son postos en tea de xuízo polo instrutor que ditamina: “Existía enemistad entre el Sr. Cura Párroco de Tosende y la Sra. Maestra, cuya familia política le ganó un pleito al mencionado cura”. O 6 de novembro de 1950 deixan sen efecto as sancións anteriores sendo readmitida coa sanción de traslado dentro da provincia[3].

Elena Ferreiro Seguín, Causa militar nº 597/1942, veciña de Sandiás. Elena convivía maritalmente na clandestinidade co fuxido, Antonio Fernández Vences, de quen tiña un fillo e con quen logo casaría, esta relación e a axuda que lle prestabaorixinaron a apertura dun expediente, pola xurisdición militar e de orde do Coronel Gobernador Militar, como reo de “auxilio a la rebelión”, polos feitos ocorridos na madrugada do día 26 de novembro de 1942. No expediente iniciado polas dilixencias da Garda Civil de Xinzo di:

“Habiendo tenido la fuerza, confidencia de que en Sandianes y en casa de una tal Elena se encontraba el huido Antonio Fernández Vences, comunista de acción, procedió a la práctica del servicio encaminado a la captura del mismo, personándose en casa de la citada Elena, donde la fuerza pública llamó contestado desde dentro con las voces de “quién”, y al manifestarles que era la Guardia Civil, oyese un extraño ruido, pero sin que la puerta de la casa se abriese, amenazando la fuerza con forzarla si no se abría inmediatamente, lo que realizó desde dentro la llamada Elena, no sin antes poner reparos en facilitar la labor a la fuerza pública, comprobándose que efectivamente había estado allí, el huido Antonio Fernández Vences, y que a pesar del esfuerzo de la Guardia Civil, no se pudo lograr su captura debido a la ayuda que le prestó la mujer (…) momentos que aprovechó el malhechor para darse a la fuga. Declara el vecino, Adosindo Pérez González, que dice no conocer al huido (…) que hace escasamente un mes que vive en Sandianes y que, de la huida del mismo, la noche de autos, no sintió más que el ruido producido por el mismo y los disparos de la Guardia Civil[4] (…) pues ignoraba que el mismo se hallaba escondido al lado de su casa, si bien la fuga `pudo realizarse desde la casa de Elena, pasando por un agujero de la misma al fallado de la casa del dicente. Elena Ferreiro declara conocer al huido con quién ha hecho vida marital teniendo un hijo con él, y que en la fecha de autos hacia dos días que estaba en su compañía, cuando al llamar la Guardia Civil en su casa, el huido se levantó de la cama subiendo al fallado de la casa, donde por un escondrijo, pasó a la de Adosindo Pérez, por un agujero que daba el fallado a la cocina de aquel, y que el dinero que le ha sido ocupado[5] es de su propiedad y no del huido. Declara nuevamente Elena Ferreiro Seguín que no se ratifica en su anterior declaración por que dice que entonces lo hizo por coacción. En esta declara que es verdad que ha vivido amancebada con Antonio Fernández Vences, huido, desde que se inició el Glorioso Movimiento Nacional, y que, desde entonces, no lo ha visto más que dos veces, siendo la última la de la fecha de autos, añadiendo que solo en esta ocasión utilizó para su fuga el camino de la casa de su convecino Adosindo y que el mismo ignoraba la clase de relación que la dicente la unía con el huido, así como que Adosindo ignoraba la existencia del pasillo de fuga. La Guardia Civil de Ginzo informa al folio 8, que Adosindo Pérez González es de buena conducta y antecedentes políticos sociales y adicto a la Causa Nacional, aunque se supone que en cierta ocasión facilitó ayuda al huido. Al folio 9, la Guardia Civil de Ginzo de Limia, informa que Elena Ferreiro, es de ideología izquierdista, protectora del huido Antonio Fernández Vences, con quien vive amancebada, y que el día de autos se negó abrir la puerta de su casa para facilitar la huida de aquél. Al folio 12, el Ayuntamiento de Sandianes, dice de Elena Ferreiro, que su conducta privada no es nada recomendable en el sentido moral, políticamente de tendencia izquierdista y que de voz publica dice ser amante del huido, de quien tiene un hijo. Al folio 16 se expresa en iguales términos la Jefatura Local de Falange Española Tradicionalista y de las JONS de Sandianes. Al folio 23 vuelto, obra un decreto de la Autoridad Judicial de esta Región Militar, concediendo los beneficios de la libertad provisional al encartado Adosindo Pérez González. Al folio 24 vuelto, obra un auto de procesamiento, con carácter sumarísimo, por el delito de “auxilio a la rebelión”, contra Elena Ferreiro Seguín en 25 de febrero de 1943”.

            “El Consejo Ordinario falla: que debemos condenar y condenamos a la procesada Elena Ferreiro Seguín, a la pena de un año de prisión menor, como responsable en concepto de encubridora de un delito de auxilio a la rebelión, con las accesorias legales de suspensión de todo cargo y del derecho de sufragio durante el tiempo de la condena, siéndole de abono el tiempo de prisión preventiva sufrida. La Coruña, 30 de diciembre de 1943”[6]. Unha vez ditada sentencia a causa é desviada ó Tribunal de Responsabilidades Políticas de Ourense, para que lle abra un novo expediente sancionador, que ditamina o  25 de Xaneiro de 1944: “Que procede declarar y declaramos a dicha encartada exenta de responsabilidades políticas (…) conforme al Artículo 2º de 19 de febrero de 1942, los condenados por los Tribunales Militares a pena inferior en duración a seis años y un día (…) procede acordar en este expediente el sobreseimiento propuesto por el Ministerio fiscal. Posteriormente con data 13 de abril de 1944, a petición da interesada, a Audiencia Provincial de Ourense, procede a devolverlle a cantidade de 1.250 pesetas, que foran incautadas pola Garda Civil o día de autos.

Elena Ferreiro Seguín, de Sandiás, veciña de San Paio de Abades. Acusada esta vez de subministrar alimentos aos guerrilleiros, concretamente a Perfecto Dios en unión doutro, que se presentaron na súa casa reclamando lles dera de comer o que efectuou facilitándolles xamón, chourizos e pan,  recibindo por todo como pago a cantidade de trescentas pesetas e non denunciou os feitos. Non foi condenada.

Consuelo Colmenero Álvarez, expediente da Comisión Depuradora de Persoal do Maxisterio, mestra de Sabucedo.          Aberto o expediente é acusada de votar á Fronte Popular, de conduta moral escandalosa e de ineficaz labor escolar. “Considerando que lo único demostrado es su incapacidad actual de la maestra para desarrollar su labor profesional”. A pesar deste recoñecemento o 9.03.1940 é confirmada no cargo, con instrución de expediente de xubilación forzosa.

Albina Rivero Rodríguez e Victoria Fernández Cerviño, Dilixencias militares previas nº 2/1939, casadas e veciñas de Paradela. Iniciase o expediente ao ser sorprendida Albina saíndo da casa de Vitoria cun vulto de roupa, ao ser detida e rexistrada atópase pola Garda Civil, unha pistola do nove corto e a munición correspondente. Destacamos do informe do Garda 2º Delfín Rego encargado do posto de Porqueira: “tengo el honor de participar a la respetable autoridad de VS que dichas individuas no son consideradas afectas al Glorioso Movimiento Nacional y especialmente la Victoria, la cual favorece a los huidos marxistas, albergándolos en su casa y suministrándoles alimentos y cuanto está a su alcance, pues fue sorprendida en el domicilio de esta, la hoy detenida, María Salgado González, esposa del jefe marxista de esta comarca, Casto Novoa, por rumor público también albergó en dicho domicilio a este, con el esposo de la Victoria [soldado desertor, Demetrio Dafonte Rodríguez] y varios más, siendo la Albina sabedora y cómplice de esto y el día que le fue ocupada la ropa y pistola del esposo de la (…) Victoria, le facilitó la fuga a este por su propio domicilio”. O Auditor ditamina: “no procede hacer ninguna declaración de responsabilidad criminal contra las encartadas, las cuales sin embargo por sus malos antecedentes y peligrosas actividades a favor de individuos que se encuentran en situación de rebeldía y fuera de la ley, deben ser sancionadas adecuadamente dentro de la esfera gubernativa”[7]. Foron postas en liberdade o día 3 de setembro de 1939.A causa foi arquivada e non sabemos se se lles puxo algunha multa administrativa por parte do Gobernador Civil.

Elena Serrano Quintas, expediente da Comisión Depuradora de Persoal do Maxisterio, mestra de Rairiz de Veiga. Os cargos presentados foron que era de ideal revolucionario, especialmente en 1936, defendeu a un revolucionario de alcume “El Cabezallo” polo que foi sancionada, a súa labor docente era deficiente e o máis grave, afiliada ao sindicato ATEO. Grazas a un informe do Xefe Local de Falanxe de Rairiz, Manuel Rodríguez, no que indica que “su hijo murió en tierras de Rusia”, as sancións foron leves. Estivo suspendida de emprego e soldo durante 3 meses, o 24 de abril de 1940 ábrenlle expediente de xubilación forzosa, posteriormente o 30 de xaneiro de 1943 é confirmada no cargo[8].

Carmen Fernández Seguín “La hija del Caballero”. Causa Militar nº 111/50, de 44 anos, viúva, natural de Coalloso (Sandiás). Detida o día 16 de maio de 1950 na provincia de Avila, data na que morreu seu fillo Perfecto Dios, ao ser sorprendidos pola Garda Civil. Trasladada a Ourense foi acusada de participar en varios dos atracos efectuados pola guerrilla na Limia e na queima da casa do cura de Couso de Salas “constitutivos de un delito de formar partidas armadas dedicadas al bandidaje y terrorismo”. O Fiscal Militar solicita a pena de morte e a responsabilidade civil, para indemnizar aos prexudicados. Finalmente é condenada a trinta anos de prisión maior o 27 de outubro de 1950. Séndolle embargados os bens da súa propiedade para facer fronte ás indemnizacións correspondentes.  O día 6 de xuño de 1952, na acta de remate, as súas propiedades fóronlle adxudicados na suma de 3.441,00 pesetas a Luís Villarino Ramos. Desta cantidade cobrou o cura de Couso, Félix J. Casanova, a cantidade de 3.122,95 pesetas. Con data 23 de decembro de 1958 foille concedido o indulto da sexta parte da pena de trinta anos. O día 13 de decembro de 1961 é posta en liberdade condicional[9].

Carmen Gamucio Gándara, solteira, 19 anos, da Corga. Acusada de estar de acordo co feito pola súa nai Rosa Gándara Rúa, realizando varias xestións, ademais non denunciou a súa presenza a pesar de estar a Garda Civil varias veces no pobo. Foi golpeada duramente durante a súa estancia no cárcere de Sandiás. Non foi procesada pero pasou sete meses no cárcere de Ourense.

Rosa Gándara Rúa, veciña da Corga. Filla de Cándido Gándara, asasinado en Agosto do 36.Acusada de albergar dúas veces aos guerrilleiros no mes de Outubro de 1948, tres dunha vez e doutra a oito, mantendo oculta na súa casa a Carmen Fernández Seguín, deixándolle a contrasinal para o sucesivo de “Foco”, tamén consta acusación de non dar coñecemento ás autoridades da súa presenza. Detida xunto coa súa filla de 19 anos, Carmen Gamucio. Condenada a pena dun ano e seis meses de prisión menor.

Adelaida Gándara Pérez, da Corga. Acusada dos mesmos cargos que o seu marido Antonio Pérez Incógnito. Non foi procesada pero permaneceu en prisión uns nove meses.

Dolores Gómez Pérez “Lola”, da Fontela. Acusada de que o veciño de Piñeira Luís Saburido acompañou ata a súa casa a cinco bandoleiros, dándolle albergue durante vinte catro horas e proporcionándolle comida non aceptando o pago, que lle deixaron a contrasinal de “Concha”. Pasado un mes volveron outros catro, onde cearon e se retiraron, quedando claro que lles serviu de punto de apoio. Condenada a un ano de prisión menor.

Fe González Ledo “Pataqueira”, da Corga. Acusada de subministrar víveres aos catro guerrilleiros na taberna da súa casa, que lle levara o seu veciño Isaac Lorenzo Gándara, aos que pola noite levou o seu marido Xosé Quintas a durmir á casa do seu pai, e ter coñecemento que por tres veces estiveron na casa do seu sogro. Non foi condenada pero pasou oito meses no cárcere.

Rosario Seguín Losada, da Corga. Acusada de dar cama e comida aos guerrilleiros, que estiveron na súa casa catro ou cinco veces, que durmían na habitación do seu irmán Darío e ela na corte, que ignora canto cobraban polo servizo, cartos que recibía Darío. Sen condena.

Neves Ledo Pérez, da Corga. Acusada de que estiveran na casa dos seus pais por dúas veces, recibindo albergue e comida, deixando a contrasinal de “Argentino”. Que o 24 de decembro de 1948, estivo na casa un guerrilleiro provisto de subfusil, que manifestou que se perdera logo de soster un encontro coas forzas da Garda Civil no pobo de Toxediño, permanecendo un día. Non foi condenada pero pasou oito meses no cárcere de Ourense.

Asunción Losada Santana, da Corga. Acusada ao igual que os seus fillos, Darío, Rosa e Rosario de colaborar con eles, na súa declaración di que sospeitaba de Darío pero que llo negou e que non os vira nunca. Sen condena.

Carmen Pérez Gándara, da Corga. Acusada de pouco celo por non denunciar a presenza dos guerrilleiros na casa dos seus pais, Antonio Pérez e Adelaida Gándara, por non denunciar aos mesmos e non indicarlles que non procedía en xustiza ocultalos con tanta frecuencia. Non foi procesada.

Carmen e Xosefina Quintas Santana, da Corga. Acusadas de non denunciar a frecuente presenza dos guerrilleiros na casa dos seus pais. Figuran nas dilixencias pero non chegaron a ser condenadas.

Rosa Santana Seguín, da Corga. Por ter necesidade de atender a unha irmá enferma, fai vida aparte do resto da familia dende fai varios meses, ignorando se o seu fillo Xosé Quintas Santana albergou algunha vez aos guerrilleiros, polo que se acorda pola inmediatamente en liberdade.

Rosa Seguín Losada “Lila”, da Corga. Acusada de que estiveran na casa da súa nai tres veces, dúas delas foron admitidos pola súa irmá, a terceira non, que ela lles facía a  comida que servía o seu irmán Darío. Sen condena.

Encarnación Campos Sorga. Causa Militar nº 351/1948, 17 anos, solteira e veciña de Pazos. Causa orixinada polos sucesos do día 13 de xullo de 1948 en Pazos de Codosedo e a fuga de Xoán Sorga. Filla de Honorino Campos e Antonia Sorga, tamén detidos e procesados, media irmá de Xoán Sorga e considerada cómplice da estancia dos guerrilleiros na casa dos seus pais, nos sucesos do día 14 de xullo nos que permaneceu oculta, coa súa irmá Mariana de 12 anos (que tamén foi interrogada pola Garda Civil en Pazos), nunha corte da casa para non ser alcanzada polos disparos. Foi procesada pero saíu absolta.

Petra Martínez Osorio, expediente da Comisión Depuradora de Persoal do Maxisterio, mestra de Codosedo (Sarreaus). Os cargos son similares a case todos os mestres, tendo malos informes do cura párroco de Codosedo e do secretario do Concello, este último con quien tuvo cuestiones personales con enemistad manifiesta”. Foi sancionada, o 24 de abril de 1940, con suspensión de emprego e soldo durante tres meses e traslado dentro da provincia[10].

Ánxela Mosquera Castro. Causa Militar nº 442/1939, casada, 50 anos e veciña de Codosedo. Muller de Modesto Lozano detidos e ingresados no depósito de Xinzo, o día 5 de maio de 1939, por encubrimento de desertores ao ser detidos os irmáns: Antonio e Xesús Gómez Iglesias na súa casa, que Ánxela xustifica en que eran amigos do seu fillo e por terllo pedido o seu irmán Casimiro Salgado. Estes fuxidos foron postos a disposición da caixa de recrutas correspondente para ser destinados ao corpo militar no que se lles instruiría o oportuno expediente. En relación aos demais encartados de Codosedo: Ánxela, Casimiro Salgado, Benxamín Cid López e Trinidad Iglesias Xil, a causa foi provisionalmente sobresida.

Antonia Sorga Rodríguez. Causa militar nº 351/1948, 58 anos, casada e veciña de Pazos. Causa orixinada polos sucesos do día 13 de xullo de 1948 en  Pazos de Codosedo e a fuga de Xoán Sorga, fillo dela. Na súa casa e do seu home, Honorino Campos estaban os guerrilleiros, foi detida xunto coa súa filla Encarnación. Non se atopaban, nin ela nin o seu marido na casa, no momento do enfrontamento dos guerrilleiros e a Garda Civil. Acusada de coñecer a permanencia dos guerrilleiros no seu domicilio, así como os manexos que estes efectuaban en unión do seu marido e do procesado principal na causa, Félix Salgado García, sen que denunciase os feitos ás autoridades correspondentes. Foi condenada por “prestar ayuda a los componentes de partidas armadas dedicadas al bandidaje” a pena de oito meses de prisión menor, por sentencia do día 3 de marzo de 1949.

Rosa Garcia Nieto, veciña de Codosedo. Muller de Casimiro Salgado Castro, ex alcalde de Sarreaus da Fronte Popular, na cadea naqueles momentos. Ao serlle practicado un rexistro na casa encontrouse una pistola automática e seis cartuchos de dinamita e segundo ela debían ser de seu fillo, Félix Salgado García, nestas datas en prisión e os cartuchos de dinamita sobrantes do arranque dunha árbore. Non foi condenada.

Romana Losada Rodríguez, de Cortegada. Coinciden as súas manifestacións co declarado pola súa filla Xosefa. Non recibiu condena.

Ánxela Sampedro Piñeiro, de Pazos de Codosedo. Interrogada pola garda civil por ser a muller do guerrilleiro Xoán Sorga para tratar de coñecer o seu paradoiro sen resultado, polo que foia absolta na sentenza. Segundo a Garda Civil seu home entregoulle unha carta que Felisindo, o muiñeiro de Vilar de Barrio, debía facer chegar ao seu destino (a casa do falanxista Xoaquín Pato Ferreiro). Foi absolta. Condenada anteriormente na causa 138/49, a dous anos de prisión.

Ánxela Sampedro Piñeiro, de Pazos de Codosedo. Causa Militar nº 138/49. Muller do guerrilleiro, Xoán Sorga. Estando detida pola Garda Civil en Sandiás tentou suicidarse cravándose unha navalla ata cinco veces no seu corpo. Foi xulgada por auxiliar aos bandoleiros e recibilos na súa casa, xunto co seu marido. Entrevistándose con el numerosas veces nos arredores de Pazos de Codosedo. Foi condenada a dous anos de prisión menor.

Xosefa Sampedro Piñeiro, de Pazos de Codosedo.  Muller de Manuel Robles, acusada de acompañar a súa irmá Ánxela, muller do guerrilleiro Xoán Sorga, ao punto denominado Longarinas, onde ela mesmo lle levou de comer. Non foi condenada.

Xosefa Sorga Losada, de Cortegada. Prima do guerrilleiro Xoán Sorga acusada de que pasados tres días do enfrontamento da Garda Civil con bandoleiros, no pobo de Pazos de Codosedo, presentouse o guerrilleiro na casa da súa nai, Romana Losada Rodríguez, pedindo ser acollido na mesma, ó que non accederon por temor a responsabilidades; sendo acollido na casa de Francisco Vences limitándose a levarlle comida e facerlle as curas, utilizando só auga  con sal e panos de lenzo, polo que non tivo necesidade de buscar médico algún que o atendera. Figura o seu interrogatorio nas dilixencias pero non chegou a ser condenada,

Antonina Taboada Iglesias de Cortegada. Esposa do detido Antonio Sorga Losada  quen por levar poucos días de matrimonio, na data de detención do seu marido, nunca tivo coñecemento dos contactos que puidera ter mantido seu home coa guerrilla. Non foi condenada.

Quedan no tinteiro outras moitas historias de mulleres: nais, irmáns, consortes ou fillas, que a tradición oral lembra como foron acosadas, malladas e torturadas, a calquera hora do día ou da noite nos seus fogares, para conseguir que delataran aos seus familiares para poder capturalos.

(Do meu libro: Historia e Memoria. A Limia. 1931-1953).


[1] Pode ler o artigo neste mesmo blog: Mulleres represaliadas da Limia. Delfina Lamas Clemente das Pegas (Sandías).

[2] Archivo General de la Administración (AGA). Alcalá de Henares. Fondo Educación, caixa 13.323.

[3] AGA. Fondo Educación, caixa 12.791.

[4] Foi ferido nun brazo polos disparos da Garda Civil, anteriormente en 1937 fora ferido nunha perna por disparos dos Falanxistas en Sandiás, cando trataban de capturalo.

[5] A Garda Civil, no rexistro da casa, atopa a cantidade de 1.250 pta. que lle foron confiscadas. AHPO. Causa 298/1944. Caixa 7.208.

[6] AHPO. Fondo TRRPP. Causa 597/42. Caixa  7208.

[7] AMIRMN. Dilixencias previas militares nº 2/1939.

[8] Ibidem, caixa 12.791.

[9] AMIRMN. Causa Militar nº 111/50.

[10] AGA. Fondo Educación, caixa 12.791.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Salir /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Salir /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Salir /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Salir /  Cambiar )

Conectando a %s