O xastre Antonio Sousa “O Fona”

O Fona no centro da foto nun Entroido, acompañado polo Luis Gelpi (con gafas) e Paquiño Bubelo. Detrás vese a Gonzalo Peláez e Arturo Manila.

O Fona era un popular xastre de Xinzo que tiña a xastrería  nunha casa da estrada xeral, nunha época na que en Xinzo había polo menos unha ducia de xastres. Nesta casa vivía outro personaxe casariano un mozo moi traste  chamado Pepito Casas, o xefe da maior e temida pandilla de rapaces de Xinzo, mencionado por Carlos Casares nalgunha das súa crónicas.  O Fona fisicamente era un home pequeno, regordete e bonachón, presumía de medir as súas sonoras e grandiosas ventosidades. Para medilas, coa xiz de marcar os cortes das pezas de tea, arrimábase a parede e camiñaba e pintaba mentres aliviaba a tripa, o terminar collía un metro e medía para ver o resultado, de seguido e segundo me conta o meu curmá Catá, dicía: Agora corta por onde queiras! Tamén e, segundo contan algúns, era especialista en disolver grupos de persoas reunidas, achegábase disimuladamente e soltaba unha forte  ventosidade que facía fuxir a todos en distintas direccións.

O golpe de estado do 36 e a guerra collérono algo maior, polo que como outros veteranos veciños da vila, para “colaborar”, alistouse nas “Milicias Ciudadanas Españolas – Caballeros de Santiago”, organización  paramilitar que realizaban instrución e prácticas de tiro no Toural. O “Fona”, era un dos músicos da banda (tocaba o tambor). Entre os cometidos dos Caballeros de Santiago estaban: servizos de vixilancia nas estradas, vixilancia nocturna, labores de escolta, detencións, etcétera. De cando en vez, especialmente nas celebracións de conquistas na fronte de guerra, desfilaban marcialmente pola vila cos seus vistosos uniformes -debía ser todo un espectáculo-,  coa cruz de Santiago no peto esquerdo da camisa e correaxe atravesado no peito do que colgaba a pistola. Fartáronse de facer gardas xa que tiñan establecido un posto de observación na terraza da casa do café do Emiliano, chamado “servicio antiaéreo”, que estaba organizado por quendas e utilizando prismáticos vixiaban o horizonte por se viñan os avións republicanos. Nunca divisaron ningún.

Carlos Casares dedicoulle algunha crónica na súa sección diaria de “A marxe” en La Voz de Galicia. Nunha delas “Un home Pequeniño”  escribe: <<Onte acordeime dese señor da miña vila […] Foi cando aquel teatro que se chamaba O Barriga Verde actuou en Xinzo de Limia […] Ao principio cando saían os bonecos, eu estaba convencido de que era xente de verdade, aínda que minúscula. Lembro só tres escenas, pero con claridade. A primeira, unha pelexa a paus, nun balcón. A segunda, o enterro do Barriga Verde, co cura revestido de roupas de funeral e o morto metido na caixa, erguéndose de cando en vez para dicir con voz nasal gangosa, de fungueta: “Eu vou ben, vou paro o ceo”. A terceira, a banda de música. Foi Entón cando apareceu o veciño citado. Quero dicir que, de repente, cando a banda composta por homes en miniatura, irrompeu tocando no escenario, un individuo do público berrou: “O Fona!” Efectivamente un dos músicos era exacto a aquel señor […] A partir do momento, armouse un barullo tremendo no teatro, que eu non entendía a que era debido, pois estaba absolutamente concentrado no homiño aquel, tratando de imaxinar como se podería volver tan pequeno, a metade aproximadamente do tamaño dun polo. Durante moito tempo, cada vez que vía o Fona na rúa, pensaba naquilo e sentía envexa. Despois, non sei cando, xa perdín a inocencia>>. (Publicada orixinalmente o 14 de xuño de 2001).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s